Πέμπτη 8 Ιανουαρίου 2026

Πάνω σ’ έναν αρχαίο στίχο: Οι Μαύρες Ευμενίδες του Σεφέρη | SNFCC

Τετάρτη 7 Ιανουαρίου 2026

Ναπολέων Λαπαθιώτης: Μόνος ήρθα κάποιο βράδυ,

Μόνος ήρθα κάποιο βράδυ,

κι ήσαν όλοι, γύρω μόνοι,

κι όλοι ξένοι, τραγουδάμε,

μες στη νύχτα που σιμώνει.

Κι όσο ζω κι όσο μαθαίνω,

τόσο νιώθω, αλίμονό μου,

το βαθύ και το μεγάλο

κι απροσμέτρητο κενό μου.

Τη στιγμή του σταυρωμού μου,

και για μόνη συντροφιά μου,

μόλις ένιωσα τα χέρια

που σταυρώσαν τα καρφιά μου.

Μόνος ήρθα, κάποιο βράδυ,

μόνος πόνεσα για λίγο,

μόνος έζησα του κάκου

-κι όπως ήρθα και θα φύγω.

Τ' είναι τάχα για τους άλλους

ο χαμός ενός ατόμου;

-κι όπως ήρθα και θα φύγω

μόνος μες στο θάνατό μου.

Ναπολέων Λαπαθιώτης

Σαν σήμερα, το 1943, έφυγε από τη ζωή.

Δευτέρα 5 Ιανουαρίου 2026

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ – ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗ (Κυριακή 20 Αυγούστου 1939)

ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗ – Γιώργος Σεφέρης

Σελίδες Ημερολογίου

…Τι είχε να κάνει με τους Πολωνούς ο Μακρυγιάννης;
με τα κηρύγματα των καρμπονάρων,
ή με τους Βαυαρούς ή με τους Φαναριώτες;

∞

Κι οι μέρες τούτες είναι σα να ζεις

μες την κοιλιά ενός ζώου που το δέρνει η θέρμη,

οι άνθρωποι στους δρόμους φεύγουν και γίνουνται

καθώς μια λάσπη λιπαρή ποτισμένη ιδρώτα.

«Γνωρίζετε, αδελφοί! ότι ο Αδάμ και η Εύα

είναι η αρχή εξ ης το ανθρώπινο γένος κατάγεται»

κήρυχνε ο Πολωνός Μίλβιτς,

κι ο Μακρυγιάννης σάπιος απ’ τις πληγές

δύο στο κεφάλι κι άλλες στο λαιμό και στο ποδάρι˙

το χέρι χωρίς κόκκαλα και σίδερα στη γαστέρα

για να κρατιούνται τ’ άντερα-

γεμάτος όνειρα σαν το μεγάλο δέντρο

γράφοντας γράμματα στο Θεό.

Τι είχε να κάνει με τους Πολωνούς ο Μακρυγιάννης;

με τα κηρύγματα των καρμπονάρων,

ή με τους Βαυαρούς ή με τους Φαναριώτες;

Ήταν ένας άντρας από δω

γεννημένος σε μια ρεματιά σαν το σκοίνο

κι αυτό ήταν όλο: μοναξιά κι έχτρα

κι ο μοίραρχος Πτολεμαίος.

…

Σκορπάει σκυλόδοντα το φως, η άσφαλτος λιώνει

τα σπίτια με χαμηλωμένα βλέφαρα πονούν

κι οι μηχανές πριονίζουν σάρκες χωρίς αίμα

Και δε μας ακούς και δε μας βλέπεις

έξι μήνες φυλακωμένος σε δυο δρασκελιές κάμαρη

και σκούζω νύχτα μέρα απ’ τις πληγές μου.

Τούτο γινότανε στις δεκατρείς

τουτ’ νού του μήνα (Αύγουστος 1853)

Κι ο ανακριτής τονίζοντας τις γενικές πληθυντικές

έκανε την κατ’ οίκον έρευνα χωρίς ν’ αφήσει τίποτε˙

κατώγια, ταβάνια, κασέλες, εικόνες δικές σου (του Θεού)

κι ο άλλος κοντός κι αρχάριος

ρωτούσε επίμονα όλους μες στο σπίτι

ποιος ήταν ο καλόγηρος που χάρισε

του στρατηγού το κομπολόι

τόσο ασυνήθιστα μακρύ.

Κι ο μοίραρχος με τη στολή του, ο Πτολεμαίος

Πήρε το γέρο ανήμερα της Παναγιάς

Στο Μεντρεσέ που φυλακώνουν τους κακούργους.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ – ΚΥΡΙΑΚΗ 20 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1939

Giorgos Seferis, Michalis Terzis, Kostas Makedonas · Skorpai Skylodonta To Fos (Apospasma)

Ο ΚΩΣΤΑΣ ΜΑΚΕΔΟΝΑΣ :Ερνηνεύει το τραγούδι με τίτλο: "Σκορπάει σκυλόδοντα το φώς" Μουσική: ΜΙΧΑΛΗΣ ΤΕΡΖΗΣ Ποίηση :ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ

Συμμετέχειη χορωδία "Ρυθμός" Βόλου. Διδασκαλία Νίκος Χιώτογλου. Ενορχήστρωση Διεύθυνση Ορχήστρας και χορωδίας Μιχάλης Τερζής. " Σκορπάει σκυλόδοντα το φώς ,η άσφαλτος λυώνει, τα σπίτια με χαμηλωμέν βλέφαρα. πονουν . Οι μηχανές πριονιζουν σάρκες χωρίς.... Σκορπάει Σκυλόδοντα το φώς... Εδώ ο Ποιητής αναφέρεται στο αστροφυσικό φαινόμενο που συντελείται κατά τα τέλη Ιουλίου -το καλοκαίρι...στον Ουρανό.. την ώρα που ο Γι.αννης Μακρυγιάννης διάγει τις τελευταίες ημέρες της ζωής του φυλακισμένος απο τον Βασιλιά Όθωνα¨: " Στον Μεντρεσε-στον Μεντρεσέ , που φυλακώνουν τους κακούργους...! Μεντρεσές οι Φυλακές της Αθήνας στους Αέριδες στην Πλάκας -όπου βρισκονται και σήμερα τα ερειπια τους.

Κυριακή 4 Ιανουαρίου 2026

Γεώργιος Δροσίνης (9 Δεκεμβρίου 1859 - 3 Ιανουαρίου 1951)

μικρή και μεγάλη οθόνη

Ακολουθήστε

1 ημ.

Γεώργιος Δροσίνης (9 Δεκεμβρίου 1859 - 3 Ιανουαρίου 1951) ήταν Έλληνας ποιητής, πεζογράφος και δημοσιογράφος. Ήταν ένας από τους πρωτοπόρους της Νέας Αθηναϊκής Σχολής στην ποίηση και της ηθογραφίας στην πεζογραφία. Η πρώτη ποιητική του συλλογή Ιστοί Αράχνης σηματοδότησε την εμφάνιση της Νέας Αθηναϊκής Σχολής ενώ το διήγημά του Χρυσούλα κέρδισε το πρώτο βραβείο στον πρώτο διαγωνισμό διηγήματος του περιοδικού «Η Εστία» το 1883. Γεννήθηκε σε ένα αρχοντικό της Πλάκας στην Αθήνα από γονείς Μεσολογγίτες. Ήταν γιος του Χρήστου Δροσίνη, που εργαζόταν ως ανώτατος υπάλληλος στο Υπουργείο Οικονομικών και της Αμαλίας Πετροκόκκινου, της οποίας η οικογένεια είχε κατεβεί στην Αθήνα με τον Καποδίστρια. Η οικογένεια του Δροσίνη, εκτός από εύπορη ήταν και γνωστή για τη συνεισφορά της στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα του 1821. Παππούς του ήταν ο Γιώργης Καραγιώργης, που σκοτώθηκε στην Έξοδο του Μεσολογγίου το 1826 ενώ ο προπάππος του ήταν ο Καπετάν-Αναστάσης Δροσίνης, γνωστός και ως ο Πρωτοκλέφτης των Αγράφων. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο των Αθηνών και μεταγράφηκε στη φιλοσοφική σχολή μετά από σύσταση του Νικόλαου Πολίτη. Το 1885 συνέχισε τις σπουδές του στην Ιστορία της τέχνης στο εξωτερικό, στα Πανεπιστήμια της Λειψίας, της Δρέσδης και του Βερολίνου, στη Γερμανία, χωρίς όμως να πάρει κάποιο πτυχίο. Επίσης ανήκε στον κύκλο των προοδευτικών ποιητών(μαζί με τους Νίκο Καμπά και Κωστή Παλαμά)που επιδίωκαν να ανανεώσουν τον ποιητικό τους λόγο και να καθιερώσουν την δημοτική ως επίσημη γλώσσα της λογοτεχνίας Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα ανέλαβε τη διεύθυνση του περιοδικού "Η Εστία", το οποίο μετέτρεψε σε καθημερινή εφημερίδα το 1894. Παράλληλα με την λογοτεχνική προσφορά του, συνεισέφερε σημαντικά σε πολλούς τομείς της πνευματικής και κοινωνικής ζωής της χώρας: ήταν γραμματέας του "Συλλόγου προς διάδοση ωφελίμων βιβλίων" που είχε ιδρύσει ο Δημήτριος Βικέλας από το 1899. Ιδρυτής του Ημερολογίου της Μεγάλης Ελλάδας το 1922, διευθυντής του Τμήματος Γραμμάτων και Καλών Τεχνών του Υπουργείου Παιδείας (1914-1920) και 1922-1923 και τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών από την ίδρυσή της το 1926. Το 1918 αγόρασε μαζί με τον αδελφό του το σπίτι του θείου τους Διομήδη Κυριακού στην Κηφισιά και από το 1939 έμενε μόνιμα στο οίκημα αυτό που είχε μετονομασθεί σε έπαυλη Αμαρυλλίδα. Έζησε εκεί τα δύσκολα χρόνια του πολέμου και της κατοχής μέχρι το τέλος της ζωής του την 3 Ιανουαρίου 1951. Το σπίτι αυτό έχει αναπαλαιωθεί, είναι σήμερα ιδιοκτησία του Δήμου Κηφισιάς και στεγάζει τη Δημοτική Βιβλιοθήκη Κηφισιάς από το 1991 και το Μουσείο Δροσίνη από το 1997. Στο μουσείο αυτό υπάρχει μέσα ολόκληρο το έργο του Δροσίνη και το οποίο περιλαμβάνει: Τις πρώτες εκδόσεις των βιβλίων του, Περιοδικά και λεξικά, προσωπικά αντικείμενα του ποιητή και πλούσιο λαογραφικό υλικό. Στον 1ο όροφο βρίσκεται ή δανειστική βιβλιοθήκη και το τμήμα των ηλεκτρονικών υπολογιστών με ελεύθερη πρόσβαση στο Ίντερνετ Η αριστερή αίθουσα του 2ου ορόφου περιλαμβάνει: Συλλογές βιβλίων παλιά αναγνωστικά, οικογενειακές φωτογραφίες και τις πρώτες εκδόσεις του Ιστορικού λεξικού της Νέας Ελληνικής της Ακαδημίας των Αθηνών, το Εθνικό Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών που απονεμήθηκε στον Δροσίνη, την ιδιόγραφη διαθήκη του και διάφορα άλλα προσωπικά αντικείμενά του. Η δεξιά αίθουσα του 2ου ορόφου περιλαμβάνει: Ολόκληρο το λογοτεχνικό έργο του καθώς φυλάσσονται μεταφρασμένα παραμύθια, παρτιτούρες με μελοποιημένα ποιήματα, παλιοί τόμοι των εικονογραφημένων περιοδικών Εστία, της Διάπλασης Των Παίδων, Σχολικά Βοηθήματα, την λαογραφική βιβλιοθήκη, Το Ημερολόγιο Της Μεγάλης Ελλάδας, Χειρόγραφα, Επιστολές, Σχετικά άρθρα από ελληνικές και ξένες εφημερίδες, Προσωπικά του είδη και το Παράσημο της Λεγεώνας της Τιμής που του απονεμήθηκε για την πνευματική του προσφορά. Ο 3ος όροφος είναι ειδικά διαμορφωμένος για τις επισκέψεις μαθητών. Περιλαμβάνει αφιερώματα του ίδιου του λογοτέχνη και των ηρώων των ποιημάτων του όπως της Αμαρρυλίδος, της Αμυγδαλιάς και του Μπάρμπα-Δήμου, ένα παλιό γραμμόφωνο με δίσκους, λαογραφικό υλικό και αφίσες από πίνακες γνωστών ζωγράφων και οι οποίες τυπώθηκαν στη Λειψία για λογαριασμό του περιοδικού της Εστίας. Στο μουσείο οργανώνονται εκπαιδευτικές ξεναγήσεις σε ομάδες επισκεπτών και σε μαθητές σχολείων. Κατά τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940 ο Γεώργιος Δροσίνης μαζί με άλλους Έλληνες λογίους προσυπέγραψε την Έκκληση των Ελλήνων Διανοουμένων προς τους διανοούμενους ολόκληρου του κόσμου με την οποία αφενός μεν καυτηριαζόταν η κακόβουλη ιταλική επίθεση, αφετέρου δε, διέγειρε την παγκόσμια κοινή γνώμη σε επανάσταση συνειδήσεων για κοινό νέο πνευματικό Μαραθώνα. Τιμήθηκε με το Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών της «Ακαδημίας Αθηνών», ενώ το 1947 προτάθηκε από το Ελληνικό Κράτος για το βραβείο Νόμπελ, σε αναγνώριση της αξίας του έργου του, το οποίο τελικά απονεμήθηκε στο Γάλλο λογοτέχνη Αντρέ Ζιντ (André Gide). Ο Γ. Δροσίνης ασχολήθηκε εξίσου με την πεζογραφία και την ποίηση, αλλά σημαντικότερο θεωρείται το ποιητικό του έργο. Άρχισε να δημοσιεύει τα πρώτα ποιήματά του το 1878 στην εφημερίδα "Ραμπαγάς", με το ψευδώνυμο "Αράχνη". Ανήκε στον κύκλο των προοδευτικών ποιητών (μαζί με τους Νίκο Καμπά και Κωστή Παλαμά), που επεδίωκαν να ανανεώσουν τον ποιητικό λόγο, να τον απαλλάξουν από τον στόμφο και την απαισιοδοξία της Α' Αθηναϊκής Σχολής και να καθιερώσουν την δημοτική ως επίσημη γλώσσα της λογοτεχνίας. Η χρονολογία έκδοσης της πρώτης του ποιητικής συλλογής, το 1880, είναι το ορόσημο της εμφάνισης της Νέας Αθηναϊκής Σχολής. Ο Δροσίνης συνέχισε να υπηρετεί την ποίηση ως το τέλος της ζωής του, χωρίς όμως η ποιητική του τέχνη να παρουσιάσει κάποια εξέλιξη. Τα πεζογραφικά έργα του Δροσίνη εντάσσονται στον χώρο της ηθογραφίας: απεικονίζουν σκηνές από την αγροτική ζωή, ήθη, έθιμα και παραδόσεις του λαού της υπαίθρου. Ο συγγραφέας εξ άλλου ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για τη Λαογραφία (ήταν ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας) και είχε ασχοληθεί με τη συλλογή τραγουδιών, εθίμων και παραδόσεων. Το κύριο γνώρισμά των μυθιστορημάτων και των διηγημάτων του είναι ο ειδυλλιακός χαρακτήρας. Παρ' όλο που στην ποίηση ήταν ένας από τους πρωτοπόρους του δημοτικισμού, οι γλωσσικές του επιλογές στην πεζογραφία ήταν συντηρητικότερες, κάτι που αποτελεί μια από τις βασικές αδυναμίες του πεζογραφικού του έργου.

Εργογραφία

__Ποίηση

Ιστοί Αράχνης, 1880

Σταλακτίται, 1881

Ειδύλλια , 1884

Αμάραντα , 1890

Γαλήνη (1891-1902) , 1902

Φωτερά Σκοτάδια (1903-1914) , 1915

Κλειστά βλέφαρα (1914-1917) , 1918

Πύρινη Ρομφαία-Αλκυονίδες (1912-1921), 1921

Το μοιρολόι της όμορφης, 1927

Θα βραδιάζη (1915-1922), 1930

Είπε: (1912-1932), 1932

Φευγάτα Χελιδόνια (1911-1935), 1936

Σπίθες στη στάχτη, 1940

Λαμπες, 1947

_____Μυθιστορήματα

Αμαρυλλίς, 1886

Το βοτάνι της ζωής, 1901

Το βοτάνι της αγάπης, 1901

Έρση (μυθιστόρημα), 1922

Ειρήνη (μυθιστόρημα), 1945

_________Συλλογές διηγημάτων

Αγροτικαί επιστολαί, 1882

Διηγήματα και αναμνήσεις, 1886

Διηγήματα των αγρών και της πόλεως, 1904

Το ανθισμένο ξύλο-Τρεις εικόνες (διηγήματα), 1948

______________Παραμύθια

Παιδικά παραμύθια, 1889

Ελληνική Χαλιμά. Τα ωραιότερα παραμύθια του ελληνικού λαού, 1921 και 1926

______________________Άλλα

Παράδοξος γάμος (κωμωδία μονόπρακτη), 1878

Το μήλον (κωμωδία), 1884

Τρεις ημέραι εν Τήνω 1888

Αι μέλισσαι 1890

Αι όρνιθες 1895

Το ψάρευμα 1908

Συλλογαί φυσικής ιστορίας 1912

Οι τυφλοί 1924

Η σκοπευτική άσκησις του έθνους 1938

Ο κυνηγός 1948

Ημερολόγιο της πολιορκίας του Μεσολογγίου 1958

Γεώργιος Νάζος 1966

Επιστολαί του Νικολάου Γύζη 1969

Ο Μπαρμπα-Δήμος 1974

Θαλασσινα τραγουδια 1884

Ιστορικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, εκδόσεις δωρική 1972

#ΓεώργιοςΔροσίνης

Ο Πάουλ Τσέλαν διαβάζει τη Φούγκα του θανάτου

Paul Celan, «Φούγκα του θανάτου», μτφρ. Ιωάννα Αβραμίδου

Spyros Koutroulis 1 ώρ. ·

Paul Celan, «Φούγκα του θανάτου», μτφρ. Ιωάννα Αβραμίδου

Μαύρο γάλα της αυγής το πίνουμε το βράδυ
πίνουμε μεσημέρι και πρωί το πίνουμε τη νύχτα
πίνουμε και πίνουμε
ανοίγουμε ένα μνήμα στους αιθέρες εκεί δεν είναι κανείς στριμωχτά
Στο σπίτι κατοικεί ένας άντρας παίζει με τα φίδια γράφει
γράφει όταν πέφτει σκοτάδι στη Γερμανία
τα χρυσά σου μαλλιά Μαργαρίτα
το γράφει και βγαίνει απ’ το σπίτι κι αστράφτουν τ’ αστέρια
σφυρίζει τα σκυλιά του να ’ρθούν
σφυρίζει στους Εβραίους του να βγουν τους βάζει να σκάψουν ένα μνήμα στη γη
μας προστάζει παίξετε τώρα για χορό
Μαύρο γάλα της αυγής σε πίνουμε νύχτα
σε πίνουμε μεσημέρι και πρωί σε πίνουμε βράδυ
πίνουμε και πίνουμε
Στο σπίτι κατοικεί ένας άντρας παίζει με τα φίδια γράφει
γράφει όταν πέφτει σκοτάδι στη Γερμανία
τα χρυσά σου μαλλιά Μαργαρίτα
τα σταχτιά σου μαλλιά Σουλαμίθ
ανοίγουμε ένα μνήμα στους αιθέρες εκεί δεν είναι κανείς στριμωχτά
Φωνάζει σκάψτε βαθύτερα στο χώμα εσείς κι εσείς οι άλλοι τραγουδήστε και παίξτε
αρπάζει από τη ζώνη το σιδερικό το κραδαίνει τα μάτια του είναι γαλανά
καρφώσετε βαθύτερα το φτυάρι εσείς κι εσείς οι άλλοι παίζετε ακόμα για χορό
Μαύρο γάλα της αυγής σε πίνουμε νύχτα
σε πίνουμε μεσημέρι και πρωί σε πίνουμε βράδυ
πίνουμε και πίνουμε
Στο σπίτι κατοικεί ένας άντρας τα χρυσά σου μαλλιά Μαργαρίτα
τα σταχτιά σου μαλλιά Σουλαμίθ παίζει με τα φίδια
Φωνάζει παίξτε το θάνατο ακόμα πιο γλυκά ο θάνατος
είναι ένας μάστορας από τη Γερμανία
φωνάζει βαθύνετε τον ήχο των βιολιών και τότε θ’ ανεβείτε σαν καπνός στους αιθέρες
τότε θα βρείτε ένα μνήμα στα σύννεφα εκεί δεν είναι κανείς στριμωχτά
Μαύρο γάλα της αυγής σε πίνουμε νύχτα
σε πίνουμε μεσημέρι ο θάνατος είναι ένας μάστορας από τη Γερμανία
σε πίνουμε το βράδυ το πρωί
πίνουμε και πίνουμε
ο θάνατος είναι ένας μάστορας από τη Γερμανία τα μάτια του είναι γαλανά
σε πετυχαίνει με μολύβι καυτό σου ρίχνει δεν σφάλει
Στο σπίτι κατοικεί ένας άντρας τα χρυσά σου μαλλιά Μαργαρίτα
αμολά τα σκυλιά καταπάνω μας
μας χαρίζει ένα μνήμα σε αιθέρες
παίζει με τα φίδια και ονειρεύεται ο θάνατος είναι ένας μάστορας από τη Γερμανία
τα χρυσά σου μαλλιά Μαργαρίτα
τα σταχτιά σου μαλλιά Σουλαμίθ

Paul Celan, «Φούγκα του θανάτου», μτφρ. Ιωάννα Αβραμίδου, ηλεκτρ. περιοδικό Ποιείν, 28 Ιουλ. 2007.

https://www.youtube.com/watch?v=DLfdLOUQ3vc

Δείτε λιγότερα